Ana Sayfa / KASTAMONU / Kastamonu Evliyaları Âlimleri / A’reczâde Ahmed Efendi (Ahmed b. Mehmed b. İbrahim el-Kastamonî)

A’reczâde Ahmed Efendi (Ahmed b. Mehmed b. İbrahim el-Kastamonî)

Bunu paylaşınız

Yrd. Doç. Dr. Şükrü MADEN
Karabük Üniversitesi

Hayatı

Ahmed b. Mehmed b. İbrahim el-Kastamonî (ö. 1120/1708), Kastamonu’nun Küre (Küre-i Nühas/Bakır Küresi) ilçesinden bir Osmanlı âlimidir. “A’reczâde” ve “İbnü’ş-Şeyh” lâkaplarıyla bilinmektedir.

Kaynaklarda Ahmed Efendi’nin ne zaman doğduğuna dair bir bilgi
bulunmamaktadır. Tahsilini İstanbul’da tamamlamış, fıkıh ilminde
mütehassıs bir âlim olarak meşhur olmuştur.

Tabakat kitaplarında  1117/1705 tarihinden itibaren Şeyhzâde Camii’nde müderris olarak görev yaptığı ifade edilmektedir. Ayrıca Ahmed Efendi’nin Şerhu Mülteka’l-Ebhurfi’l-Furû’ isimli eserinin kendi hattı olan nüshasında Fatih (Sultan Mehmed Han) Camii müderrisliği yaptığına dair bir bilgi bulunmaktadır. Yine Ahmed Efendi el-Mecâlisü’l-İsnâ Aşer fi’l-Mev’iza isimli eserinin telif sürecini anlatırken de hicri 1119 senesi boyunca Atîk Mesih Paşa Camii’nde Cuma namazlarından sonra vaazlar verdiğinden bahsetmiştir.

A’reczade Ahmed Efendi, 1120/1708’de vefat etmiştir.

Babası, âlim bir zat olan Şeyh Mehmed Efendi’dir. Mezhep olarak Hanefi, tarikat olarak da hem kendisi hem babası Celveti’dir. A’reczâde Ahmed Efendi, kendisinden ve babasından “Şeyh” diye bahsetmektedir. 

Eserleri

a. Câmi’u’ş-Şürûh: Şerhu Mülteka’l-Ebhur fi’l-Furû’

Bu eser, İbrahim b. Muhammed b. İbrahim el-Halebi’nin (ö. 956/1549)
Hanefi fıkhına dair Osmanlı coğrafyasının en yaygın fıkıh metinlerinden biri olan Mülteka’l-Ebhur isimli eseri üzerine yazılmış bir şerhtir.

Tespit edebildiğimiz kadarıyla eserin bir adet yazma nüshası bulunmaktadır.
Süleymaniye Kütüphanesi, Lâleli Bölümü, 1019 numaradaki bu eser bizzat müellifin kendi hattıdır. Eser Bursalı’nın da dediği gibi gayet mufassal olup 685 varaktan oluşmaktadır.

b. el-Mevâhibü’ş-Şer’i alâ Siraci’l-Musallî 

A’reczade Ahmed Efendi’nin bu eseri Ebü’l-Kasım Ali b. Muhammed
es-Simnani er-Rahbî’nin (ö. 493/1100) abdest ve namazla ilgili Sirâcil’l-
Musallî ve Bedru’l-Mübtedî ve’l-Müntehî adlı, fıkha dair eseri üzerine
kaleme alınmış bir şerhtir. Eserin Süleymaniye Kütüphanesi’nde yazma
nüshaları mevcuttur. Şerhin yazımı hicrî 1104 senesinde tamamlanmıştır.

c. el-Mecâlisü’l-İsnâ Aşer fi’l-Mev’iza

Eser, el-Mecâlisü’l-A’râciyye, el-Mecâlis mine’l-Mev’izi’ş-Şerife ve el-
Mecâlis fi’l-Mevâ’iz isimleriyle de anılmaktadır. A’reczade Ahmed Efendi
bu eserini hicri 1119 senesinde Atik Mesih Paşa Câmii’ nde Cuma
namazından sonra yaptığı vaazlarda bazı dostlarının tuttuğu notların bir
kısmını kısaltıp bir kısmına da eklemeler yaparak, ne uzun ne kısa, muhtasar ve müfîd meclisler halinde kaleme aldığını söylemiştir. A’reczâde eserini 12 meclis olarak tertip etmiştir. Bu meclislerin her biri, bir aylık vaaza tekabül etmektedir. Her mecliste ise 5 mev’izaya yer vermiştir.
Örneğin; Muharrem ayına karşılık gelen birinci meclis 5 mev’izadan oluşmaktadır. Birinci mev’iza Muharrem ayı orucunun fazileti, ikinci mev’iza Aşure gününün ve aşfûre orucunun fazileti, üçüncü mev’iza mü’minin öldükten sonra ahiretteki durumu, dördüncü mev’iza büyük ve küçük günahlardan sakınma ve beşinci mev’iza da dili korumanın fazileti hakkındadır.

Müellif vaazlarında yararlandığı tefsir, hadis, fıkıh, kelam, ahlak ve tasavvufa dair birçok eserin ismini de mukaddimede zikretmiştir. Eserin Türkiye kütüphanelerinde 5 adet yazma nüshası bulunmaktadır.

d. Tefsîru Sûreti’l-İhlâs

A’reczâde Ahmed Efendi tarafından kaleme alınan bu tefsir yazma halindedir. Tespit edebildiğimiz kadarıyla eserin tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Hasan Hüsnü Paşa Bölümü, 633. numarada “Tefsîru Sûreti’l-İhlâs” ismiyle kayıtlıdır. 5 adet eser ihtiva eden 74 varaklı bir mecmuanın 1-9 varakları arasında yer almaktadır. Dili Arapçadır. Yazmanın ilk varağında eserin ismi -sonradan yazıldığını düşündüğümüz- “Risâletün fi’t-Tefsîr alâ Sûreti’l-İhlâs” ifadesiyle belirtilmiştir. Müellifin ismi eserin sonunda ifade edilmiştir.
Yazmanın müellif hattı olup olmadığı, telif tarihi, müstensihi ve istinsah tarihi hakkında bilgi bulunmamaktadır. Okunaklı bir ta’lik hat ile yazılmıştır. Yazmanın kapağı ebruludur. Yapraklar nohûdî renklidir.
Sayfalar cetvelli olup 19 satırdan oluşmaktadır. Sayfa kenarlarındaki
boşluklarda müellifi belli olmayan hâşiyeler yer almaktadır. Cümleler ve
satırların arası yaldızlarla doldurulmuştur. Ayetlerin üzerine kırmızı mürekkeple çizgiler çekilerek ayetler ve metin birbirinden ayrılmıştır.

Bu eserle ilgili geniş bilgi için tıklayınız. Pdf

Bunu paylaşınız

İlginizi Çekebilir

Kastamonulu Ahmed Said Efendi

AHMET SAİT EFENDİ (Kastamonulu) Kastamonu’da Nasrullah Kadı Medresesi’nde tedris-i ulûm ile meşgul sâbık Kastamonu Müftüsü …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Daha fazla Kastamonu Evliyaları Âlimleri
Huzur Dersleri Mukarrirlerinden Tosyalı İsmail Zühdü Efendi

Yazar: Ersin ÇELİK Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tosyalı İsmail Zühtü Efendi İsmail Zühtü …

Kapat