Kelimeler & Kavramlar

Özellikle Ramazan’la Gelen Fırsat: İtikaf

Îtikâf Nedir? Îtikâfın Hükmü Nedir? Îtikâfın Kısımları Nelerdir? Îtikâfın Müddeti Ne Kadardır? Îtikâfın Şartları Nelerdir? Îtikâfı Bozup Bozmayan Şeyler Nelerdir? Îtikâfın Âdâbı Nelerdir? Îtikâf Nedir? Îtikâf, lügatte, bir şey’e devam etmek, bir şey’i bekleyip durmak mânasına gelir. Istılahtaki mânası ise, 5 vakit cemaatle namaz kılınan bir camide, ibâdet niyetiyle durmak, …

Devamını Oku »

Havf – Reca, Kabz – Bast, Heybet – Üns

Yazar: Prof. Dr. Hasan Kâmil Yılmaz Kabz ve bast; “tutulma ve açılma” anlamına gelen; “havf ve recâ”nin üstünde, “heybet ve üns”ün altında yer alan iki mânevî hâldir. Bu yüzden kabz ve bastı anlatırken söze önce “havf ve recâ”dan başlamak gerekir. Havf korku, recâ ise ümid demektir. Ehl-i sünnet inancına göre …

Devamını Oku »

Terğîb ve Terhîb, Rağbet ve Rehbet

TERGĪB ve TERHÎB (الترغيب والترهيب) Hayra yönlendirme ve kötülükten sakındırma anlamında bir tabir. Sözlükte “istemek, özenmek” anlamındaki rağbet kökünden türeyen tergīb “bir kimseyi bir işi yapmaya özendirmek, teşvik etmek” demektir. “Korkmak, çekinmek, sakınmak” mânasındaki rehbet kökünden türeyen terhîb ise “bir kimseyi korkutmak, bir işi yapmaktan sakındırmak” anlamına gelir. Bu iki kelime …

Devamını Oku »

Âkıbet Karartan Bir Hâl, Küçük Şirk Riya

Muhammed Emin Yıldırım Hoca’nın iman ahlakının önemli bir bahsi olan ve Hz. Peygamber’in (sas) küçük şirk diye isimlendirdiği riya hastalığını anlattığı; “Akıbet Karartan Bir Hâl Küçük Şirk Riya” başlığında bu manevi hastalığın muhtevası, sebepleri ve tedavisi konulu sohbetinden notlar. Nefis, insanın içindeki tağuttur. Şirkin çeşitleri: 1. Şirk-i istiklâl 2. Şirk-i teb‘îz 3. Şirk-i takrîb …

Devamını Oku »

Sedd-i Zerâi’

SEDDİ ZERAYİ’ Sedd; menetme, engelleme, kapama manalarına gelir. Zerayi’ ise bir şey’e götüren vesîle ve yol manâsına gelen zeria’nın çoğuludur. Bu şey mefsedet, maslahat, söz ve fiil olabilir. Sedd-i zerayi’ vesîleleri kaldırmak, sebebi tıkamak demektir. Bu durumda harama vesîle olân şey haram, vacibe vesîle olan şey ise vaciptir. Fuhuş haramdır; …

Devamını Oku »

İnzar ve Tebşir

İNZAR (الإنذار) Adakta bulunma, aslında vacip olmayan bir şeyi, herhangi bir münasebetle kendine vacip kılma manasına gelen “nezere” kökünden türemiş bir kavram. Kelime anlamı, bir şeyin sonucundaki tehlikeyi haber verip sakındırmak, uyarmak, dikkatini çekmektir. Korku verip uyanık kılmak demektir. Sevinç haberi vererek müjdelemek demek olan “tebşir”in zıddıdır (bk. İbn Manzur, …

Devamını Oku »

Tahkîkî İmanın Kazanılması İçin

Tahkîkî iman, mâna âit bütün mes’eleleri delilleriyle, tafsilâtlı ve teferruatlı bir surette bilmek, tasdik etmek, tereddütsüz inanmaktır. Böyle bir îman şüphe ve vesveseler karşısında sarsılıp yıkılmaktan kendini koruyabilir. Tahkikî îmanın da pek çok mertebesi vardır. Bu mertebeleri İslâm âlimleri başlıca üç kısma ayırmışlardır: 1. İlme’l-yakîn mertebesi: İmânî mes’eleleri ilmen, tam teferruat ve tafsilâtıyla, …

Devamını Oku »

Vücud-u ilmî ve vücud-u haricî

Vücud-u hâricî lügatta; “Zâhir, ademden çıkmış olan. İlmî vücuddan âlem-i şehadete gelmiş olan. Maddî varlık, cismanî eşya.” olarak tarif edilir.   Varlık temelde ikiye ayrılır. Vücud-u ilmî ve vücud-u haricî. Vücud-u harici, Allah’ın kudretiyle yaratılmış her çeşit varlığı içine alan bir isimdir. Vücud-u ilmî ise Allah’ın ilminde ve bilgi olarak …

Devamını Oku »

Câiz teriminin anlamları

EN ÇOK KULLANDIĞIMIZ TERİMİN ANLAMINI BİLİYOR MUYUZ? (CÂİZ NE DEMEK?) Yazan: Soner DUMAN Fıkıh kitaplarında en çok yer alan kelimelerden birisi de “câiz” ifadesidir. Bu ifade her zaman aynı anlamda kullanılmış olmayıp farklı anlamlara gelebilmektedir. Klasik fıkıh eserlerinde bu kelimenin hangi bağlamda hangi anlamda kullanıldığı doğru tespit edilemezse son derece …

Devamını Oku »

Saâdet Diyarları

Saâdet Diyarları Yazar: İsmail KISA Haşir meydanındaki hesap bittikten sonra mü’minler, hesabı hakkıyla vermenin sürûrunu yaşayarak, dünyada iştiyak duyup merak ettikleri ebedî saâdet yurdu olan Cennet hayatına doğru büyük bir heyecanla ilerlerler. Mü’minler Cennete müştak oldukları gibi, Cennet de sakinlerini büyük bir özlemle beklemektedir. Mü’minleri bekleyen ve Kur’ân’da geçen sekiz …

Devamını Oku »

Kur’an ve Sünnette Günah Kavramı

Yazar: Dr. Mehmet Sürmeli Zenb,[2] ism,[3] ifk,[4] cürm,[5] hub,[6] ricz,[7] rics,[8]zelle,[9] zûr,[10] seyyie,[11] şuhh,[12] şer,[13] şirk,[14]dall,[15] tuğyan,[16] su’r, [17] zulm,[18] anid,[19] fücur,[20] fahşa,[21] münker,[22] fesad,[23] fısk,[24] istikbar,[25] kebire,[26] sağire,[27] hit’a,[28] kizb,[29] kefur,[30]lemem,[31] neces,[32] nidd,[33] heva[34] ve vizr’[35] Kur’an-ı Kerim ve hadislerden yola çıkan büyük fıkıh âlimi Dahhak (ö:135/752) günahı; “İşleyene, Allahu teala’nın dünyada had, ahirette ise azap takdir etmiş olduğu suçlardır.”[36] şeklinde tanımlamıştır. Kur’an-ı Kerim ve Hz. Peygamber (s.) imanla felah/kurtuluş arasında bir ilgi kurduğu gibi günahla da helak arasında bir ilgi kurmuştur.[37] Kur’an-ı …

Devamını Oku »

Mudârebe nedir?

MUDÂREBE Arapça “durb” kökünden mufâale vezninde bir mastar olup, kök anlamı; gitmek, uzaklaşmak, rızık peşinde koşmak demektir. Bir terim olarak; bir taraftan sermaye, diğer taraftan işletme olmak üzere oluşturulan emek-sermaye ortaklığını ifade eder. Sermaye sahibine”rabbü’l-mal”, işletmeciye ise “mudarib” denir. Asr-ı saadette İslamî ticaret ortaklıkları kurum halini alırken, Irak ekolü emek-sermaye …

Devamını Oku »

Kur’an’ı Anlamak İçin Kavram ve Terimleri Bilmenin Önemi

KUR’AN’IN ANLAŞILMASINDA KAVRAMLARIN ÖNEMİ Kur’an’ı anlamada Kur’an kavramlarının rolü ve önemi hakkında bir seminerden Yazan: Hüseyin Kerim Ece Giriş Kavramlar, düşüncemizin ve dünya görüşümüzün kalıba dökülmüş ifadeleridir. Dilin ifadeye dökülüşü, kelimelerin ilimde, sanatta, kültürde, edebiyatta ve inanç dünyasında yeniden canlanışıdır kavramlar. Kavramların üzerinde ortak anlayışa ulaşmak, kişiler ve toplumlar arasındaki …

Devamını Oku »

Kur’ân-ı Kerim’de velâyet ve velî kavramları

Kur’ân-ı Kerim’de Velâyet Kavramı Yazan: Dr. Mehmet Sürmeli Çok yönlü anlamlar içeren kavram; mutlak anlamda yaratıcımız Allah’la ilgili olduğu gibi, Rabbani iradeyi bize haber veren Hz. Peygamber, Allah’a ve Resulüne iman ederek mümin olma şerefini elde eden Müslümanlarla da derin bir ilgi içermektedir. Kavramlar noktasında Kur’ân ve Sünnet’in özünden kopan Müslümanlar …

Devamını Oku »

Allah’ın yaratmasıyla ilgili: Îcad, halk, sun’, ibda, ca’l, fatr kavramları

Allah (cc) nasıl yaratır? İcad: Adem ile vücut yani yokluk ile varlık arasında mümkün olan bir şeyi var etmektir. Halk: Madum bir şeyi mevcut bir şeyden icat etmektir. Yani, yok olan bir şeyi var olan bir şeyden yaratmaktır: “Allah sizi bir topraktan, sonra bir nutfeden halk etti/yarattı.” (Fatır, 35/11 ) mealindeki ayetin ifadesinden bu …

Devamını Oku »