Ana Sayfa / KASTAMONU / Camiler & Külliyeler / Devrekâni İlçesi

Devrekâni İlçesi

DEVREKÂNİ

Tarihi:
Devrekâni ilçesi ve civarı yazılı tarih dönemi ve daha önceki çağlarda devamlı meskün bir yerdir. Devrekâni İlçesi’nin tarihini ele aldığımızda Kastamonu ve çevresi ile bir bütün halinde incelememiz gerekmektedir. Bu itibarla Taktak ve Malak köyleri çevresinde bulunan el baltaları ve diğer buluntular, Kastamonu ve Devrekâni de ilk yerleşmenin Alt Paleolitik Döneme dayandığını göstermektedir. Devrekâni ilçesinde Eksen (şu anki Kulaksızlar Barajı Mevkii) adıyla bilinen yerde birkaç dikili taş bulunmuş, bu yerin kuzeybatısında Bakır Çağ dönemine ait çanak çömleğe rastlanmıştır.

1994-1997 yıllarında ilçemizin Kınık Köyünde kazı ve araştırma çalışmaları yapılmıştır. Bu kazı ve araştırmaların sonucunda Kınık’ta M.Ö. 3000 yıllarında yerleşmeler tespit edilmiş özellikle Hititler Dönemine ait zengin bulgular elde edilmiştir. Devrekâni isminin İsfendiyaroğulları zamanında bu yörenin geçici olarak konaklama amacı ile HAN olarak kullanılmasından ve “DEVLETHANI” olarak isimlendirmesinden ortaya çıktığı rivayet olunmaktadır. Devlethanı zaman içinde halk dilinde DEVREKÂNİ’ye dönüşmüştür.

Devrekâni 1944 yılında kabul edilen yasa ile İlçe olmuştur.

Coğrafi Yapı:

Devrekani İlçesi, Batı Karadeniz Bölgesinde Kastamonu sınırları içinde ; doğuda Taşköprü, batıda Seydiler ve Küre, kuzeyde İnebolu, Bozkurt ve Çatalzeytin güneyde Kastamonu merkez ilçe ile komşudur. Devrekâni’de bir adet sun’i baraj gölü (Fakılar Köyünde) ile iki adet gölet (Bozkocatepe ve Örenbaşı Köyünde), Bir adet baraj gölü (Kınık Köyünde) . Söz konusu baraj ve göletler tamamen sulama amaçlı olup ördek ve angut türleri ile sazan, aynalı sazan ve tatlı su kefali gibi balık türleri yaşamaktadır. Başakpınar ve Kınık Köyü sınırları içerisinden doğan Devrekâni Çayı ilçenin en önemli akar suyudur.

İklim ve Bitki Örtüsü:Yerleşim durumu olarak ova kısımları düz, dağlık ve yüksek kısımları topoğrafik yapı olarak dik bir eğime sahiptir. Arazi yapısı olarak genellikle kumlu-killi ve yer yer mil karışımı alüvyonla topraklardan oluşmaktadır. Bitki örtüsü olarak, oldukça zengin olup Kavak ve çeşitli meyve ağaçları, yüksek kesimlerde kayın, meşe, köknar, çam gibi ağaçların bulunduğu zengin ormanlık alanlara rastlanmaktadır. Batı Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Devrekâni’de, kıyıdan itibaren yükselen İsfendiyar (Küre) Dağları nedeniyle karasal iklim ile Karadeniz iklimlerinin özelliklerini barıbdıran bir iklim hüküm sürmektedir.

Yaz ayları sıcak, kışları ise soğuk ve yağışlı geçer. Gece ve gündüz arası ısı farkı 25 derecedir.

İlçe genellikle dağlık ve ormanlık bir yapıya sahiptir. İlçe alanının %53 kısmını tarım alanları, %22’lik kısmını da orman alanı oluşturmaktadır.

Nüfus ve İdari Yapı:

İlçemizin toplam nüfusu (2016 itibariyle) 12.165’tir. İlçe merkezinin nüfusu ise 5260’tır. Devrekâni Kastamonu iline bağlı Nahiye iken 1944 yılında ilçe statüsünü kazanmıştır. İlçemiz Belediyesi 1880 yılında kurulmuştur. 54 köy ve ilçe merkezinde 8 mahalle bulunmaktadır. İlçe köylerinin çoğunun yerleşim durumu dağınık vaziyette olup 158 yerleşim birimi bulunmaktadır.

Ulaşım:

İlçe merkezi 6 km’lik bölünmüş asfalt yol ile Kastamonu-İnebolu Devlet Karayoluna bir makas ile bağlanmakta olup İl Merkezi’ne 32 km mesafededir. İlçe merkezinden her gün yarım saat aralıklarla Kastamonu’ya, Kastamonu’dan Devrekâni’ye toplu taşıma araçları (minibüsler) kalmaktadır.

Eğitim:

İlçemizde 3 İlköğretim Okulu, 3 ortaokul, 2 lise bulunmaktadır. Bu okullarda toplam 1554 öğrenci eğitim görmektedir. İlçemizde okuryazar oranı %95.06’dır. İlçemizde mevcut Meslek Yüksek Okulunda 341 öğrenci eğitim görmektedir.

Sağlık:

İlçemizde 20 yataklı Devlet Hastanesi bulunmakta olup 43 personeli görev yapmaktadır. Ayrıca 16 adet temizlik işlerinde şirket personeli çalışmaktadır. Toplum Sağlığı Merkezinde ise toplam 15 personel görev yapmaktadır.

Kültür ve Turizm Değerleri:

İlçemizde gezilip görülecek Akdoğan Şelalesi, Yaralıgöz Mesire Yeri, Belovacık Balıklı Göl Beyler Barajı, Alçılar Mağarası bulumaktadır. Yöresel yemekler ise Cırık (Sıkma), Banduma, Etli Ekmek, Düğün Böreği, Haluşka.

Gizemli Mağara:

İlçeye 19 kilometre uzaklıktaki Alçılar köyünde ormanlık alan içerisinde bulunur. ”Sisli ve Gizemli Mağara” adını doğal yapısından almış, barındırdığı sarkıt ve dikitlerle ziyaretçilerine görsel bir şölen sunmaktadır.

Önemli Telefonlar:

Yönetim Biriminin Adı : Tel No: Faks No:

Kaymakamlık:

0366 638 10 08 – 0366 638 10 59

Belediye Başkanlığı:

0366 638 13 13 – 0366 638 13 14

İlçe Emniyet Amirliği:

0366 638 10 79 – 0366 638 19 30

İlçe Kütüphane Müdürlüğü:

0366 638 19 62 – 0366 638 19 62

İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü:

0366 638 19 08 – 0366 638 10 34

Jandarma Komutanlığı:

0366 638 20 56 – 0366 638 19 62

Devrekani Tarihi Eserler

Devrekani Türbeleri

            İlçemizde Candar oğulları çağına ait bir tane mermer lahid bulunmaktadır. Sazyaka (Karaköy) mezarlığında bulunan bu lahid’in boyu 1,40 yüksekliği 0,60 cm. dir. Baş kısmındaki yazı şöyledir:

            1)    İntekalet il-merhume

            2)    El-mağfure el- muhtac ila rahmeti

            3)    Fatma Hatun

            4)  Binti Toman ece nevverallahü kabrehu

     Manası:

Allahım rahmetine muhtac, mağfure merhume Teoman Ecenin kızı Fatma hatun öldü. Allah kabrini nurlandırsın.

Aynı türbenin ayak şahidesinde ise şu yazı vardır:

            1)   Beredallahü medceaha

            2)  Ettarih evalli fi

            3) Recep sene isna hamsine ve semanimiye

Bu kitabeden Fatma hatunun (852 H. 1448 M. ) yılında öldüğü anlaşılmaktadır.

Merdane Sultan Türbesi

Türbe Hacı Osman Camisi Avlusundadır. Türbe hakkında fazlaca bir bilgiye ulaşılamamıştır. Kitabesinde: “Nakşibendi tarikatı şeyhlerinden Hacı Muhammed Merdan Efendi ruhuna fatiha. Ölümü; H.1348 yazılıdır. Çevre illerden türbeye ziyaretçiler gelmektedir.

 Kurt Şeyh Sultan Türbesi

Kurt şeyh mahallesi tekke sokak ta bulunan türbenin kitabesinde şunlar yazılıdır. Kurt şeyh adı ile anılan kariye sakinlerinden “tarikatı Nakşibendiye hâdimlerinden olup burada medfun bulunan eş şeyhk es seyyid Ahmet Dede bin Veli Dede, İbni eş şeyh Kurt Dede’nin şeyhlığını, şuyui ve irşad, süluk-i âlilerinin devamı emeli hayriyesi ile vesikaya istinad ettirilerek fuyuzatı siyadetlerinden mümin muvahhidin feyz almaları gerekli görülmüştür.

İş bu emeli hayriyenin usulu için tanzim kılınan vesika kazai mezkur ve kariye malume bilayat sakinlerinden seçkin ve tanınmış yirmi bir zatın şahadetlerine ve nakibul eşraf es Seyyid Kasım, es Seyyid Yunus El Hüseyini tarafından tastik edilmiş olmakla takakkuk ettirilmiştir.

1028 hicri tarihinde yazılan iş bu vesika Kastamonu Valisi nakibul eşraf memalik-iOsmaniye olan Abdurrahman el Hüsni Ali tarafından tasdik edilmiştir.

Devrekâni Camileri

Candaroğulları Beyliğinin ikinci döneminde ve özellikle İsfendiyar Bey zamanından sonra Devrekani’nin önemi büyüktür. Bu döneme ait hadiselerin tetkikinden İsfendiyar ve oğlu İbrahim Bey’ lerin aile efradıyla birlikte hayatlarını burada geçirdikleri anlaşılmaktadır.

Çayırcık Köyü’nde bulunan cami ile bazı harabelerin bu döneme ait olduğu,hatta son yıllara kadar bazı kısımları mevcut olan duvarların İsfendiyar Bey’in sarayının kalıntıları olduğu; buradaki caminin de sarayın dahilinde bulunduğu söylenmektedir.(Kastamonu Tarihi T. Mümtaz Yaman sayfa :158)

İsmailbey Camisi

Cami Devrekani merkezinde ve İsmailbey mahallesindedir. İsmailbey tarafından yaptırıldığı Kastamonu Şerire sicillerinde (No.86,T.1231 sah.50) de gösterilmektedir. Kitabesi yoktur. Bina moloz taşından harçla yapılmıştır. Çatısı ahşap üzeri kiremitlidir. Döşeme,tavan ve minber tahtadır. Mihrap alçı,fakat basittir. Minaresi tuğladandır. (İkinci minare yeniden yapılmıştır.) Namaz salonunun yüz ölçüsü (18.5 x11.5 m.) dir. Son yıllarda eklenen bir bölümün sağında abdest alma yeri , solunda ise bir oda bulunmaktadır.

 Vakıfların malı olan caminin mimari kıymeti yoktur. İsmail Bey’ in eseri olduğu cihetle tarihi kıymeti vardır. Bir imam –hatip ve bir müezzin kadrosuyla cami ibadete açıktır.

Çayırcık Camisi

Cami Devrekani’nin 1 km. batısındaki Çayırcık mahallesindedir. Mihrabın üzerindeki kitabe ve tarihe göre (860 H.1455 M.)yılında Candar oğullarından İsmail bey tarafından moloz taşından harçla yapılmıştır. Çatısı ahşap üzeri kiremitlidir. Döşeme, tavan ve minberi tahtadır. Namaz salonunun yüz ölçüsü(10×6 m.) dir. Alçı olan mihrabı da basittir. Tuğladan olan minaresi sonradan yapılmıştır. Bunun da mimari kıymeti yok ancak tarihi değeri vardır. Son zamanlarda 3,20 m. boyunda bir son cemaat yeri eklenmiştir. Bir imam-hatip kadrosuyla cami ibadete açıktır.

İnciğez Camisi

Cami Devrekani’ye 15 km. uzaklıkta Abana yolundan da 1 km. kadar içerideki İnciğez köyündedir. Bina moloz taşından harçla yapılmıştır. Çatısı ahşap üzeri kiremitlidir. Döşeme ve tavanı ahşaptır. Minber ve mihrap basittir. Namaz salonunun yüz ölçüsü(7.50×6.10m.)dir. Kapısının üzerinde bulunan kitabenin manası ise:

Bu mübarek mescid(859 H. )yılı Recep ayının evvelinde yapıldı.

Kitabesine göre cami, (859H. 1454 m.) yılında Candar oğullarından İsmail beyin hükümdarlığı zamanında yapılmıştır. Cami ibadete açıktır.

Osmanlı Zamanında Devrekani Camileri

Kadı Çelebi Camisi

Cami Devrekani – Şenlik yolu üzerindeki Bozkocatepe köyündedir. Kitabesine göre (985 H 1577 M. )yılında Kadı Çelebi oğlu Ömer namında bir hayır sahibi tarafından yaptırılmıştır. Duvarı moloz taşından harçla yapılmış, çatısı ahşap üzeri kiremitlidir. Döşeme ve tavanı tahta, minber ve mihrap basittir. Kapı kemeri ve kitabesi ile eskiliğinden başka kıymeti yoktur. Cami ibadete açıktır.

 Kıvraç Camisi

Cami Devrekani’ye 7 km. uzaklıktaki Kırvaç (Yazıbelen) köyündedir. (1159 H. 1746 M. ) yılında Reisu’l-Lüttab Hacı Mustafa Efendi tarafından Küre emini İbrahim ağa mübaşeretiyle tamir ettirildiği anlaşılmakta ise de banisi malum değildir. Binanın tarihi ve mimari kıymeti yoktur. Cami ibadete açıktır.

Balabanlar Camisi

Cami Devrekani-Kastamonu yolu üzerinde ve ilçeye 5 km. uzaklıktaki Balabanlar köyündedir. Duvarları kesme taştan yapılmıştır. Çatısı ahşap tavan ve döşemesi tahtadır. (1284 H. 1867 M. ) yılından önce yapıldığı ve (1320 H. 1904 M.) yılında tamir gördüğü anlaşılmakta ise de banisi malum değildir. Şu anda ibadete açık olan caminin tarihi ve mimari kıymeti yoktur.
Devrekani Hamamları

İsmail Bey Hamamı

Hamam, Devrekani İsmail bey mahallesinde ve aynı şahsın camisi yanındadır. Hamamı Candaroğulları’ ndan İsmail bey yaptırmış ve oradaki camiye vakfetmiştir.

Bina moloz taşından harçla yapılmıştır. (12x9m. büyük) olan soyunma yeri ahşaptır.(3,20×3,20 m. büyük) üstü kubbeli dört tane halveti vardır. Bunlardan iki tanesi sağ , iki tanesi soldadır. Soyunma yerinden üzeri kubbeli soğuk halvete, oradan bir kapı ile sağdaki halvete girilmektedir. Burada ayrıca bir tuvalet yeri vardır. Halvetlerin üzerleri kubbelidir.  

Bina vakıfların malı iken cereyan eden muhakeme sonunda Devrekani Belediyesinin tasarrufuna geçmiştir. Hamam günümüzde kullanılmaz haldedir.

Şişmanoğlu Hamamı

            Devrekani ilçe merkezinde yukarı hamam diye adlandırılan bu hamam Şişmanoğlu İbrahim’in tasarrufunda bulunmaktadır. Bina moloz taşından harçla yapılmıştır. Harabe halinde bulunduğundan şekli hakkında bilgi verilememektedir.

Çayırcık Hamamı

            Hamam Devrekani’nin yirmi dakika batısındaki çayırcık köyünde (mahalle) moloz taşından harçla yapılmıştır. (9×8 m. büyük.) olan soyunma yeri ahşaptır. Hamamın (2,5 m) olan bir giriş aralığı ile aynı büyüklükte birbiri içinden geçilen bir hizada üç tane halveti vardır. Halvetlerin üzeri kubbelidir.

Hamam Çayırcık köyünden Ahmet ve Mehmet Güney’in tasarrufunda olup,haremeyn vakfından olduğu söylenmektedir.

Günümüzde harap vaziyetteki hamam asırlardan beri halk tarafından “Gelin Hamamı” olarak anılmaktadır. Bu ismin kaynağı burada yapılmış olan meşhur düğündür.

Devrekani Çeşmeleri

            Devrekani çeşmeleri eski karekterlerini kaybettiğinden kitabesi olan iki çeşmeyi buraya alıyoruz.

Haydar Çeşmesi

            Çeşme Devrekani merkezinin batı kenarında İsmail bey camisinin yakınındadır. Moloz taşından harçla yapılmış boyu 6, yüksekliği 2 m. olan bir duvardan ibarettir.

            Mermer taş üzerindeki kitabesi şöyledir:

-Harab oldu Haydar çeşmesi     
-Tamir eyledi Elhac Mehmed Mütevellisi
-Kim Bu Ma’dan şurbederse desün üç kere Bismillah
-Dahi salis Hamdu lillah desun derdi resulüllah
-Tamir eyledi Ahmed Mütevellisi. (1177)            
– 0,60×0,40 Yazı nesihtir.

Hacı Sofu Çeşmesi

            Çeşme Devrekani merkezinde ve İsmailbey camisinin arka tarafındadır. Bu çeşme de kesme ve moloz taşından iki kemerli olarak yapılmış fakat günümüzde harap durumdadır. Üzerinde şu kitabe bulunmaktadır.

  1. Sahib ul-hayrat v’el-hasenat
  2. Kim Bu ma’dan şurbederse
  3. Üç kere Bismillah dahi salis Hamdu illah
  4. Desün derdi resulullah harabe meyi
  5. Eyledi çeşme Hacı Sof muvaffak ola
  6. Tamir mütevelli oğlu Mustafa Abdullah (1216) . 0,60×0,70 Yazı rik’adır.

Çeşmenin kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığı belli değildir. Kitabesine göre (1216 H. 1801 M.) yılında Hacı sofu oğlu Mustafa adlı bir hayır sahibi tamir ettirmiştir.

Devrekani Tümülüsleri

     Devrekani merkez ve çevre köylerinde birçok tumulüs olduğu görülmektedir.

Bunlardan bazıları:
     İlçe merkezinin güneyindeki Mantarlık ve Bayram tepeleri, Laçin köyü Celi deresinde üç tumulüs, Habeşli köyünde Pınaz ve Oyalık tepeleri, Bozkocatepe köyü Terzi ve Hamallar Mahallesindeki tepeler, Mütevelli mahallesindeki yığma tepeler, Bıngıldayık , Ulamış ve Kurt köylerinde bulunan tumulüslerin hepsi de maalesef kontrolsüz olarak kazılmışlardır.

Devrekani Kaya Mezarları

Devrekani Kaya Mezarlarının en bilineni İnciğez köyündeki mezarlardır. Abana Bozkurt yolu üzerinde ve yoldan 1 km. içerideki İnciğez köyünde bulunan mezarlar 40 m. boyunda ve 8m. yüksekliğindeki bir kayaya oyulmuştur. Bunlardan birisi altta ikisi de üstte olmak üzere üç odadan ibarettir.

Alt Oda:

            Bu odanın altı düz üstü kubbemsidir. Boyu 2,70 m. eni2,50 m. yüksekliği de 2 m. olan bu odanın ön duvarları tamamen yıkılmıştır. Sağ duvarı ile arka duvarında birer ölü sediri vardır.

Üst Oda :

            Bunlardan birisisinde bir ölü sediriyle bunun üstünde bir alınlık vardır. Diğer odada bir ölü çukuru bulunmaktadır. Bu mezarlar define avcıları tarafından çok zaiyat gördükleri için yapıldıkları tarih hakkında bir şey söylemek güçleşmiştir. Son Roma veya ilk Bizans eseri olduğu tahmin edilmektedir.

Devrekani Vakıf Eserleri

  1. Kapu-i İsmail Bey Mescidi.
  2. Selameddin Mescidi.
  3. İsfendiyar Bey Mescidi.
  4. Tepecik Mescidi.
  5. Şeyh Şirin Zaviyesi.
  6. Hacı Dursun Camii.
  7. Çelebi Camii.
  8. Halil Bey Camii.
  9. İsmail Bey Camii.
  10. Keydenler (Arap Dede) Camii.
  11. Karaköy Mescidi.
  12. Ahi Çelebi Zaviyesi.
  13. Kurt Şeyh Zaviyesi.
  14. Şeyh Bali Zaviyesi.
  15. Akmescit (Devire).

İlginizi Çekebilir

Mustafa Eski’nin Yeni Kitabı: Kastamonu Kütüphaneleri

Prof. Dr. M. Serhat YILMAZ Türkiye’de her vilayete şehrin tarihine, hafızasına hakim, kültür adamı araştırmacılar …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Önceki yazıyı okuyun:
‪Bayram Nasıl Bayram Olacak? / Fuat TÜRKER

Geçtiğimiz hafta, müthiş bir zulüm yaşayan Arakan Müslümanlarının internete düşen görüntüleri ve Avrupa Rohingya Konseyi’nin, …

Kapat