Ana Sayfa / KASTAMONU / Kastamonu Bilgi-Belge / Kastamonu İl Halk Kütüphanesi’ndeki El Yazmaları ve Matbu Eserler

Kastamonu İl Halk Kütüphanesi’ndeki El Yazmaları ve Matbu Eserler

Bunu paylaşınız

Yazar: Sühendan ARIKAN

Kültür mirasımızın önemli ürünleri olan el yazma eserler; tarih, din, dil, felsefe, coğrafya, fen bilimleri gibi çeşitli konularda, yazıldığı dönem ve yere ait temel bilgileri bünyesinde toplayan, bilim ve sanat dünyasının ilk elden kaynaklarını oluşturmaktadır.

Ülkemizde en eskileri 10. yüzyıla kadar uzanan eserler, yaklaşık 900 yıllık bir tarihin sayfalarını gözler önüne sermektedir. Çoğunluğu Selçuklu ve Osmanlılar dönemlerinde meydana getirilen yazmalarda; Osmanlı İmparatorluğu’nun, Asya’nın iç kesimlerinden Orta Avrupa’ya; Kuzey Afrika ve Arap Yarımadası’nın en güney uçlarından, Ural Dağlarına kadar uzanan geniş coğrafyada kullanılan dillerin etkileri görülmektedir.

Türkiye,günümüzde bütün ilimlerde İslami yazmaların en çok bulunduğu ülkedir. Arşivlerdeki evrak dışında, Türkiye’de 300.000 cilt civarında yazma eserler olduğu tahmin edilmektedir. Bunların 160.000’den fazlası Arapça, 70.000 cildi Türkçe, 13.000 ciltten fazlası Farsça’dır. Yunanca, Ermenice, Süryanice yazmalar da vardır.

Türkiye’deki yazma eserlerin 160.000 kadarı, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü bünyesinde 35 kütüphane yer almakta olup,bu kütüphanelerden biri de Kastamonu İl Halk Kütüphanesi’dir.

Kastamonu ilinin sırasıyla, Danişmentliler, Selçuklu ümerasından Çoban oğulları, Candaroğulları, İsfendiyaroğulları ve son olarak Osmanlılar tarafından iskan ve imar edildiği dönemlerden kalma külliyelerin medrese, sıbyan mektebi ve camii kütüphanelerinin oldukça fazla el yazması ve matbu’ eser ihtiva ettiği bilinmektedir. Kastamonu İl Halk Kütüphanesi’ndeki el yazma ve matbu’ eserlerin büyük bir kısmı bölgedeki külliyelerin medrese Kütüphanelerinde, cami kütüphanelerinden, ildeki dergâh ve derneklerden, ayrıca ilçe halk kütüphanelerinden devralınmıştır. Bu eserlerin büyük bir kısmı tarihi şahsiyetlere ait olup, orijinal vakıf mühürleri ile muhafaza edilerek günümüze kadar gelmiştir.

Kastamonu ilindeki en önemli dergâh, cami ve medrese kütüphaneleri şunlardır:

ATABEY CAMİİ KÜTÜPHANESİ (627/1273): Kütüphanedeki eserlerin çoğu fıkıh, hadis ve tefsire dairdir.

İSMAİL BEY CAMİİ KÜTÜPHANESİ (827/1467): Kütüphanedeki eserlerin çoğu dinîdir.

ŞABAN-I VELİ KÜTÜPHANESİ (1020/1611): Kütüphanedeki eserler fıkıh, hadis, tefsir ve Arapça’ya dairdir.

NU’MANİYYE MEDRESESİ KÜTÜPHANESİ (1217/1807): Kastamonu’nun en zengin kütüphanesidir. Eserlerin çoğu şer’iat ilmi ve tefsir üzerinedir.

MERDİYYE MEDRESESİ KÜTÜPHANESİ (1243/1827): Kütüphanede el yazması süslemeli bir Kur’anı- Kerim kayda değerdir.

MÜNİRE MEDRESESİ KÜTÜPHANESİ (1250/1834): Eserlerin tamamına yakını tefsire dairdir.

SEMHİYE MEDRESESİ KÜTÜPHANESİ (1277/1860): Tamamı dini eserlerden oluşmaktadır.

ABDÜLBÂKÎ MEDRESESİ KÜTÜPHANESİ (1285/1868): Eserler İslam dini ve Arapçaya dairdir.

SIDKİYE MEDRESESİ KÜTÜPHANESİ (1294/1872): Kütüphanedeki eserler çeşitli konulardan oluşmaktadır.   

DARÜ’L-KURRÂ MEDRESESİ KÜTÜPHANESİ: (Yapılış tarihi bilinmemektedir)

ZİYÂİYYE MEDRESESİ KÜTÜPHANESİ: (Yapılış tarihi bilinmemektedir): Kütüphanede ekseriyetle dinî eserler mevcuttur.

2002 yılı istatistikleri doğrultusunda Kastamonu İl Halk Kütüphanesindeki eserler üç bölüme ayrılmıştır:

1-EL YAZMA ESERLER: Toplam 4184 adet olup, Arapça, Farsça, Osmanlıca ve diğer dillere aittir.

2-MATBU OSMANLICA ESERLER: Arapça, Farsça ve Türkçe olan bu eserler 9147 adettir. Ayrıca  matbu Osmanlıca eserler arasında Kastamonu vilayetinde çıkan gazete ve dergiler de mevcuttur. Bu gazeteler;

Kastamonu Vilayet Gazetesi: İlin ilk gazetesidir. 1872 yılında çıkan gazete 1928 harf inkılabına kadar eski yazıyla yayın hayatına devam etmiş,1938 yılında da gazete kapanmıştır.

Köroğlu Gazetesi:1908 yılında çıkan gazete 1918’de kapanmıştır.

Serbaz Gazetesi: Mart 1909‘dan Mayıs 1909’a kadar yayın hayatı devam etmiştir.

Nâzikter Gazetesi: 1910-1928 yılları arasında çıkmıştır.

Şûle Gazetesi: 1910-1911 yılları arasında çıkmıştır.

Zafer Gazetesi: Yayın hayatına 1911’de başlayan gazete 1919’da kapanmıştır.

Yeşil Ilgaz Gazetesi: 1918’de çıkan gazete 1919’a kadar yayın hayatına devam etmiştir.

Açıksöz Gazetesi: Millî mücadelenin Anadolu’da bayraktarlığını yapan gazete 1919’da çıkmış, 1928’e kadar eski Türkçe olarak yayın hayatını devam ettirmiştir.

Eski Türkçe dergilere gelince; bunlar da, 1910’da çıkan Tiraje, Gençlik, Sebilülreşat, Dilek, Doğu ve Birlik’tir.

3-TÜRKÇE VE DİĞER DİLLERDEKİ ESERLER: Fransızca, İngilizce, Almanca, Rumca, İtalyanca, Bulgarca, Macarca, Latince, Yunanca, ve Farsça olan bu eserler 56123 adettir.

El yazması eserler günümüze kadar kütüphane depolarında uygun şartlar sağlanarak muhafaza edilmiştir, ancak son dönemlerde bu eserlere olan yoğun ilgi ile eserler üzerindeki tahribat hızlanmıştır. Asırlardır kullanılan ve geçmişe ait büyük birikimi bugüne taşıyan ve yarınlara da taşıyacak olan bu nadide eserlerin titizlikle korunması, bilim dünyasının hizmetine sunulması çok önemli bir sorumluluk gerektirmektedir. Bu amaçla hem hizmetin kolaylaştırılması, hem de tahribatlara engel olmak için gelişen teknolojiye paralel olarak bu eserlerin dijital ortama aktarılmasına ihtiyaç duyulmuştur.

Bu tespitler ışığında Kültür ve Turizm Bakanlığı kendisine bağlı kütüphanelerde bulunan el yazması eserlerin korunması ve araştırmacıların daha kolay daha rahat çalışması amacıyla, bu eserlerin dijital ortama aktarılması projesi kapsamında Kastamonu İl Halk Kütüphanesi’ndeki el yazma eserler de 2006-2007 yılları arasında dijital ortama aktarılmıştır.

Kütüphanelerin çağa uygun hizmet sunabilmesi için bilgisayarların ve internetin etkin şekilde kullanılması hedeflenerek, Kültür Bakanlığı’na bağlı kütüphaneler otomasyon sistemine geçmiştir. 2006-2007 yılları arasında il kütüphanemizde de otomasyon sistemi mevcuttur.

Notumuz: Yazma eserler, Türkiye  Yazma Eserler Kurumu Başkanlığına bağlı olarak Kastamonu Yazma Eserler Kütüphanesi adıyla İl Genel Meclisinin 19.11.2011 tarih ve 167 sayılı kararı ile tahsis edilmiş olan tarihî binada hizmetlerine devam etmektedir. (kastamonur.com) 

Kaynak: tarihcigenc.blogcu.com

Bunu paylaşınız

İlginizi Çekebilir

Tosya’da Yetim Bırakılan Vakfiye ve Unutulan Gelenek “Toyga”

Mer’aşî Abdurrahman Paşa Cami Vakfiyesi…. Meraşi Abdurrahman Paşa Camii Osmanlı’nın Tosya topraklarına vurduğu mühürdür. Sanatlı …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Daha fazla Kastamonu Bilgi-Belge
II. Bayezid’in Oğlu Şehzâde Mahmud’un Kastamonu’daki Faaliyetleri

II. Bayezid'in Oğlu Şehzâde Mahmud'un Hayatı ve Faaliyetleri Yrd. Doç. Dr. Cevdet YAKUPOĞLU Kastamonu Üniversitesi …

Kapat