Ana Sayfa / KASTAMONU / İz Bırakanlarımız / Şair ve Hattat Şeydâ

Şair ve Hattat Şeydâ

ŞEYDÂ

(d.?/?-ö.988/1580)

Divan şairi. Doğum tarihi bilinmeyen şairin, doğum yeri konusunda da kaynaklar farklı bilgiler verir. Âşık Çelebi, ailesinin Manisalı olduğunu, kendisinin doğumunun İstanbul olduğunu belirtirse de Kınalızâde Hasan Çelebi ve Riyâzî, Kastamonulu olduğunu ifade eder; Ahdî ise Rumelili olduğunu belirtir. Ahdî, dilber sevdasıyla kendinden geçip danişment olmaya karar verdiğini ancak bundan da bir netice elde edemeyip Karaman Pazarı’nda kıssahânlık ve şeyyâdlık edip günlüğünü çıkarmaya çalışırken İstanbul’a gelen Âşık Çelebi ile tanıştığını söyler. Âşık Çelebi Üsküp kadılığına gönderilince onunla birlikte şair Şeydâ da gitmiştir. Zeki, ilme meraklı ve yetenekli olan Şeydâ’nın, hat sanatının birçok çeşidinde mahareti varmış. Âşık Çelebi; ta’lîk, nesih, rik’a, gubârî, divânî ve sülüsteki yeteneğinin yanı sıra tezhip ve cedvelkeşlikte de aynı şekilde başarılı olduğunu aktarır. Eğitim hayatı hakkında bilinenler onun Müftü Şeyhî Efendi’den mülazım olduğudur. Âşık Çelebi, yirmi yıla yakın tanışıklıklarında on beş yıl birlikte iyi ve kötü günde hep beraber olduklarını anlatır. Derviş meşrepli, güzel ahlaklı olan Şeydâ, sohbet ve ilim meclislerine devam eden biridir. Kaynaklar Şeydâ’nın şiirle meşgul olduğunu belirtirse de herhangi bir eserinin varlığından söz etmezler.

Eserlerinden Örnekler

Fâ’ilâtün Fâ’ilâtün Fâ’ilâtün Fâ’ilün

1 Çekmedense her nefes âh u enînün minnetin
Yâre teslîm it çeküp cân-ı hazînün minnetin

2 Sâkiyâ câm-ı lebünden şöyle mest it cânı kim
Bir dahı çekdürme akl-ı dûrbînün minnetin

3 Geh müselles geh arak zehrin yudup gam çekme çek
Câm-ı ışk iç çekme sûfî her denînün minnetin

4 Bend idüp Şeydâ-yı zârı kâkülün zencîrine
Sal benüm boynuma zülf-i anberinün minnetin

Kılıç, Filiz (1994). Meşâirü’ş-Şuara, İnceleme-Tenkitli Metin. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Doktora Tezi. Ankara. 823-824.

Kaynakça

Kayabaşı, Bekir (1996). Kafzade Faizî’nin Zübdetü’l-Eşârı. Doktora Tezi. İnönü Üniversitesi. Malatya. 366.

Kılıç, Filiz (1994). Meşâirü’ş-Şuaraİnceleme-Tenkitli Metin. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Doktora Tezi. Ankara. 822-825.

Mehmed Süreyya (1996). Sicill-i Osmânî. hzl. Akbayar, Nuri- Kahraman, Seyit Ali C. 5. İstanbul: Tarih Vakfı Yay. 1596.

Müstakimzade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb(Tıpkı Basım). Kültür Bakanlığı Kütüphaneler Genel Müdürlüğü. Ankara. 283b.

Riyâzî, Riyazü’ş-Şuarâ. Milli Kütüphane 06 Mil Yz A 8807. 72b-73a.

Solmaz, Süleyman (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yayını. 376-377.

Sungurhan, Aysun. Kınalızâde Hasan Çelebi-Tezkiretü’ş-Şuarâ. ekitap.kulturturizm.gov.tr.

(http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219122/h/tsmetina.pdf) 443.

Sungurhan, Aysun. Beyanî-Tezkiretü’ş-Şuarâ. ekitap.kulturturizm.gov.tr. 89.

(http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-215418/h/metin.pdf) 102.

Şemseddin Sami (1311). Kâmusu’l-A’lâm, C.4. Mihrân Matbaası. 2895.

Tuman, Nail (2001). “Şeydâ”. Tuhfe-i Nâilî. C. II. hzl. Kurnaz, Cemal-Tatçı, Mustafa. Ankara: Bizim Büro Yayınları. 523.

Türk Dünyası Ortak Edebiyatı. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi (2007). C. 8. Ankara. AKM Yayını. 99.

DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL TUĞLUK
Turk Edebiyatı İsimler Sözlüğü

İlginizi Çekebilir

Kastamonulu Fahrî

FAHRÎ, Kastamonulu Divan şairi. (d.?/?-ö.1306/1889-90) Kastamonuludur. Siyasi bir meseleden dolayı birkaç kişi ile birlikte 1304/1886-87’de tevkif edildi. …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Daha fazla İz Bırakanlarımız
Ferâhî

FERÂHÎ (d./-ö./) Hakkındaki en önemli kaynak Latifî'nin Tezkiretü'ş-Şuara ve Tabsıratü'n-Nüzemâ adlı eseridir. Bu esere göre Ferahî, Kastamonu'ya …

Kapat